Uw katje laten helpen: alles over vroegcastratie Castratie of sterilisatie? In de volksmond wordt het verwijderen van de teelballen bij de kater ‘castreren’ genoemd. Het weghalen van de eierstokken (en eventueel de baarmoeder) van de poes wordt aangeduid als ‘sterilisatie’. In de diergeneeskunde duiden ‘sterilisatie’ en ‘castratie’ echter niet op het geslacht van de dieren, maar op de operatie zelf. ‘Castratie’ is het weghalen van de geslachtsorganen, zowel bij mannelijke als bij vrouwelijke dieren. Onze huisdieren worden dus altijd ‘gecastreerd’, welk geslacht ze ook hebben. Worden de geslachtsorganen niet weggehaald, maar de eileiders of zaadleiders onderbroken, dan heet dat ‘sterilisatie’. De dieren zijn dan onvruchtbaar, maar hormonaal nog intact. Het gedrag blijft dus hetzelfde. Uiteraard is dat “lastige” gedrag net hetgeen we willen vermijden. Sterilisatie van huisdieren wordt daarom bijna nooit gedaan. Je lieveling laten helpen, het is iets waar de meeste kattenbezitters vroeg of laat mee geconfronteerd worden. Gelukkig voor de bezorgde baasjes is de operatie tegenwoordig een routine-ingreep en zijn de risico’s klein. Toch bestaat er nog wel wat onduidelijkheid rond castratie, met name rond de beste leeftijd om de castratie te laten uitvoeren… Dat een poes niet eerst een nestje moet hebben gehad en dat ook niet gewacht moet worden tot de eerste krolsheid gepasseerd is, dat weten we ondertussen allemaal. Maar wanneer moet de operatie dan wel gebeuren?
Een wetenschappelijke reden is er eigenlijk niet voor, maar traditioneel worden katten in België en Nederland geholpen op een leeftijd vanaf zes maanden. Over het algemeen genomen is dit een goede leeftijd om ongewenste nestjes en seksueel gedrag zoals sproeien voor te zijn. Toch kan het soms wenselijk zijn om op jongere leeftijd de dieren te laten helpen. Dit is bijvoorbeeld het geval met kittens in een asiel, zodat die bij de nieuwe eigenaar niet meer voor nakomelingen kunnen zorgen. In de huidige adoptie contracten wordt het nieuwe baasje wel verplicht het geadopteerde katje te laten castreren, maar dit wordt vaak niet of te laat gedaan. Zo blijft het voor de asielen dweilen met de kraan open. Voor fokkers geeft het verkopen van gecastreerde kittens de garantie dat er geen nestje kan genomen worden met een daarvoor ongeschikt kitten. Een fokverbod wordt door sommige mensen niet al te nauw genomen, wat uiteraard niet bevorderlijk is voor de gezondheid van raskatten. Fouten binnen het ras worden zo in de hand gewerkt. In al deze gevallen is vroegcastratie een optie. Maar wat houdt dat nu eigenlijk in? Vroegcastratie is het castreren van kittens tussen de 8 en 16 weken oud. In België en Nederland is vroegcastratie nog niet zo bekend, maar steeds meer dierenartsen zijn er voorstander van. In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië hebben dierenartsen reeds tientallen jaren ervaring, waardoor de voor- en nadelen goed gekend zijn.
Met moeder en nestgenootjes naar de dokter De operatie kan al gebeuren vanaf de leeftijd van 8 weken, op voorwaarde dat bij katertjes de balletjes voelbaar zijn. Dit lijkt misschien zielig - het gaat immers om kleine, schattige hummeltjes - maar de praktijk wijst uit dat kittens er weinig hinder van ondervinden. Het hele nest gaat namelijk mee naar de dierenarts, waardoor de kittens die geholpen moeten worden weinig stres hebben. Ze worden wakker tussen hun broertjes en zusjes en kunnen lekker warm tegen hun moeder aankruipen. Bovendien herstellen kleintjes veel sneller van de ingreep dan iets oudere katten. Een paar uur na de operatie huppelen ze alweer vrolijk rond. Ze schijnen ook minder last van pijn te hebben dan volwassen katten die geholpen worden (al kan ook hier de nodige pijnbestrijding na de operatie verlichting brengen). De operatie zelf duurt gewoonlijk minder lang dan bij castratie op de ‘normale’ leeftijd. Doordat er bij jonge dieren minder buikvet aanwezig is, zijn de organen beter zichtbaar voor de dierenarts. Dit samen met het feit dat de geslachts organen minder ontwikkeld zijn en dus minder doorbloed, maakt dat het risico op complicaties daalt.